Regie: Clint Eastwood
Scenario: J. Michael Straczynski
Met: Angelina Jolie, John Malkovich, Jeffrey Donovan, Jason Butler Harris e.a.
140 min. / USA / 2008

De regisseurscarrière van Clint Eastwood is zonder twijfel één van de meest wisselvallige uit de filmgeschiedenis. Al zo lang hij achter de camera's actief is, heeft de man sporadisch schitterende werkstukjes gemaakt - denk maar aan ‘Bird', ‘Unforgiven' en het crimineel onderschatte ‘A Perfect World'. Maar net zo lang zaten er ook regelmatig absolute missers bij: nog ‘Space Cowboys' of ‘Blood Work', iemand? In ieder geval hoort bij een nieuwe Eastwood altijd de assumptie van kwaliteitscinema. Wanneer de voormalige man with no name een nieuwe prent maakt, hanteren we automatisch hoge normen omdat we weten waar hij toe in staat is op een goede dag. En bijgevolg kan een mindere film van Eastwood nog altijd met kop en schouders boven de rest van de cinemaprogrammering uittorenen.

Dat laatste is momenteel het geval met ‘Changeling', een goed geconstrueerd, zij het erg klassiek period drama. In de handen van de meeste andere regisseurs zouden we allicht meer bewondering voelen voor het beheerste tempo, de kraaknette mise-en-scène, het overtuigende tijdsbeeld en de veelal gracieuze vertelstijl. Maar het is nu eenmaal een film van de maker van ‘Million Dollar Baby', en dus ligt de verwachting net iets hoger. We verwachten net iets dieper geraakt te worden. Net iets meer dan wat het maar is. ‘Changeling' is een degelijke film naar alle objectieve standaards, behalve naar de reputatie van de regisseur.

Angelina Jolie speelt Christine Collins, een alleenstaande moeder die in het Los Angeles van 1928 haar zoontje Walter opvoedt. Wanneer Christine op een dag thuiskomt van haar werk, blijkt haar spruit echter spoorloos verdwenen te zijn. Vijf maanden moet ze in twijfel leven, totdat de politie haar contacteert met goed nieuws: Walter is teruggevonden. Christine kan haar geluk niet op, tot ze de jongen ziet - "Dit is niet mijn zoon," zegt ze meteen, maar dat willen de flikken niet horen. In hun wanhoop om positief in het nieuws te komen, verplichten ze Christine om de vreemde jongen mee naar huis te nemen, en verder haar mond te houden. Wanneer ze dat spelletje weigert mee te spelen, laten ze haar zelfs opnemen in een psychiatrische inrichting. Christine wordt geholpen door radiodominee Gustav Briegleb (John Malkovich), die er zijn missie van heeft gemaakt om de corruptie binnen de LAPD aan de kaak te stellen.

De grote kracht van Clint Eastwood als regisseur is waarschijnlijk de ongegeneerde manier waarop hij recente trends negeert, om gewoon op zijn gemakje zijn eigen, strikt klassieke ding te blijven doen. Geen hippe montage, geen CGI, maar steevast een rustig tempo waarin een traditioneel verhaal op een kalme manier verteld kan worden. Bij ‘Changeling' is het niet anders, en al de voor de hand liggende genoegens van zijn films zijn dan ook weer vertegenwoordigd. ‘Changeling' ziet er om te beginnen fantastisch uit - in films die zich afspelen in het relatief recente verleden, zie je vaak dat er te veel nadruk wordt gelegd op de periode, met allemaal blinkende nieuwe auto's van exact het jaar waarin de film zich afspeelt en geforceerde verwijzingen naar de populaire cultuur van die tijd die we nu nog kennen. Eastwood maakt die fout niet (een verwijzing naar ‘It Happened One Night' aan het einde zal zo ongeveer het meest expliciete zijn) - het tijdsbeeld wordt volstrekt overtuigend gevat, met settings en rekwisieten die zelden of nooit de aandacht op zichzelf vestigen ("kijk eens hoe hard de afdeling set design heeft gewerkt!"), maar altijd reëel aanvoelen en deel uitmaken van de textuur van de film. De fotografie van Tom Stern (Eastwoods vaste cinematograaf sinds ‘Blood Work') helpt daarbij ook enorm: de lichtjes verbleekte kleuren en de zorgvuldige beeldcomposities geven de prent een enorme waarachtigheid. (Mijn favoriet shot komt er aan het einde van de film, wanneer Jolie van achter een gevangenisdeur staat te huilen - een magnifiek niet-zo-stilleven van verdriet, waarvan ik niet weet of het nu Eastwood of Tom Stern is die er het meeste eer voor verdient.)

Eastwood ontwikkelt zich met ‘Changeling' ook verder als één van de meest eerlijk emotionele filmmakers van het moment, die met bijzonder veel goede smaak moeilijke onderwerpen kan aansnijden. Euthanasie (in ‘Million Dollar Baby') en kindermoord, zoals hier, werden zelden met zoveel tact in beeld gebracht als in zijn films - altijd op een eerlijke manier, dat wel, maar erg menselijk en begripvol. Misschien toch een teken van de milheid van een oudere man. In ‘Changeling' krijgen we een aantal scènes die gemakkelijk goedkoop sensationeel hadden kunnen overkomen - alle scènes in het kippenhok - maar die toch perfect worden aangepakt om wél een emotionele impact te hebben, zonder gratuit te zijn.

En toch mankeert er iets aan ‘Changeling' om er echt een winner van te maken. Dat heeft enerzijds te maken met de karakteruitwerking van de film. De goeien zijn goed, en de slechten zijn slecht, zonder al te veel ruimte voor ambiguïteit. Angelina Jolie is de getergde moeder en John Makovich de rechtvaardige dominee (Eastwood blijft overigens één van de weinige filmmakers die religieuze figuren positief in beeld brengt, na ‘Million Dollar Baby'). Anderzijds krijgen we Jeffrey Donovan als corrupte flik die geen seconde twijfelt vooraleer een onschuldige vrouw in een gekkenhuis te stoppen, en Jason Butler Harner als Gordon Northcott, een gibberende psychopaat die graag met een bijl achter onschuldige kinderen aanzit. Wit is wit en zwart is zwart in ‘Changeling', en dat gebrek aan uitdieping (die nochtans wel sterk aanwezig is in veel van Eastwoods andere films), gaat op den duur storen.

Bovendien krijgen we een eigenaardige structuur, waarin Christine Collins op een bepaald moment zo'n twintig minuten lang bijna uit de film verdwijnt, om plaats te maken voor een zijplot rond Gordon Northcott. Het probleem is niet dat die nevenlijn irrelevant zou zijn voor de rest van de film (hij is meer dan relevant), maar wel dat hij onhandig in de rest van de film verweven is. De twee plotlijnen gaan elkaar na een tijdje tegenwerken en gedeeltelijk ontkrachten. Het is in de plotlijn rond Northcott dat Eastwood zowel zijn beste momenten weet te scoren (de scènes in de kippenhok), als zijn grootste fouten maakt: overnadrukkelijke effecten, zoals een kegel as die met een galmend gebonk van een sigaret afvalt, zijn er ver over. In ieder geval zijn het de gebreken van die structuur die ervoor zorgen dat de emotionele impact van ‘Changeling' niet is wat het had kunnen zijn.

De acteerprestaties variëren van aanvaardbaar tot uitstekend. Angelina Jolie staat net iets te nadrukkelijk naar een oscar te hengelen als Christine Collins - I want my son back!, klinkt het, maar wat het echt wilt zeggen is: I want to be taken seriously as an actress! John Malkovich is zijn eigen efficiënte zelf als dominee Briegleb, terwijl Jeffrey Donovan de indruk geeft dat hij eigenlijk heel graag in ‘LA Confidential' had gezeten. Geen slechte prestaties dus, maar de acteurs lijken zich er te zeer bewust van te zijn dat ze in een prestigefilm zitten waar de bonzo's die prijzen uitreiken altijd serieus naar kijken.

Op die manier wordt ‘Changeling' dus een gemengde zegen: over de production value kun je niet twisten en Eastwood blijft een straf verhalenverteller. Alleen negeert hij ditmaal de complexiteit van dat verhaal te veel en had hij de tijd moeten nemen om het scenario te voorzien van een grondige poetsbeurt. Maar er is geen reden om te treuren: de regel zegt dat er na elke mindere Eastwood weer een meesterwerkje aankomt. Dat belooft dus voor volgend jaar.

Door Dennis Van Dessel 18/11/2008 - categorie : movie -

verstuur dit artikel aan een vriend    Share on Facebook

 Lees de reacties (4) van anderen of geef uw mening